Positieve test, en nu? De eerste weken van je zwangerschap tot je eerste afspraken

Wat je ook voelt bij die positieve test, het mag er allemaal zijn. Blijdschap, ongeloof, paniek, twijfel, of alles tegelijk binnen één ochtend. Veel vrouwen vertellen me dat ze de test nog een paar keer hebben herhaald, gewoon om het zeker te weten. Ook heel normaal. Je hoeft op dit moment nog niets te weten en niets te kunnen. Je hoeft alleen een paar kleine stappen te zetten, en de rest komt vanzelf.

Hoe ver ben je eigenlijk?

Een zwangerschap wordt gerekend vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie, niet vanaf de bevruchting. Dat betekent dat je bij een positieve test rond je uitgebleven menstruatie officieel al ongeveer vier weken zwanger bent, terwijl de bevruchting pas zo'n twee weken geleden plaatsvond. Verwarrend, maar handig om te weten: als de verloskundige straks vraagt hoeveel weken je bent, rekent zij ook zo.

Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken. Op basis van je laatste menstruatie kun je alvast een voorlopige uitgerekende datum berekenen. De echte datum wordt later vastgesteld met de termijnecho.

Wat er in je lichaam gebeurt

In de eerste weken werkt je lichaam keihard, ook al zie je er nog niets van. Het zwangerschapshormoon hCG stijgt snel, net als progesteron. Dat kan zorgen voor:

• Moeheid. Vaak een diepe, loodzware moeheid die je niet kent. Je lichaam bouwt een placenta, en dat kost energie.
• Misselijkheid. Niet alleen 's ochtends, maar soms de hele dag. Kleine beetjes eten, iets droogs naast je bed en voldoende drinken helpen veel vrouwen een beetje.
• Gevoelige borsten, vaak gevoeliger dan voor een menstruatie.
• Vaker plassen, ook 's nachts.
• Emotionele schommelingen. Het ene moment ben je blij, het volgende moment huil je om een reclame. Dat zijn je hormonen, en het is volkomen normaal.

En als je bijna niets merkt? Dat is ook normaal. Weinig klachten zegt niets over hoe het met je zwangerschap gaat.

Wanneer bel je meteen? Bij hevige buikpijn (zeker aan één kant), veel bloedverlies, koorts of als je je echt niet goed voelt, neem je direct contact op met je verloskundige of huisarts, ook als je nog geen intake hebt gehad. Wat lichte krampjes of een klein beetje bloedverlies komt vaker voor, maar ook dan mag je altijd even bellen. Daar zijn ze voor.

Stap 1: Zorg goed voor jezelf, vanaf nu

Een paar dingen kun je direct doen:

• Foliumzuur. Het advies is dagelijks 0,4 mg foliumzuur te slikken tot en met de tiende week van je zwangerschap. Ben je er nog niet mee begonnen? Begin dan vandaag. Het is nooit te laat om ermee te starten.
• Vitamine D. Tijdens de hele zwangerschap wordt 10 microgram vitamine D per dag geadviseerd. Er zijn speciale zwangerschapsvitamines die beide bevatten.
• Alcohol en roken. Het advies is om helemaal te stoppen. Heb je gedronken voordat je wist dat je zwanger was? Dat overkomt heel veel vrouwen. Bespreek het gerust met je verloskundige, die kan je geruststellen en vertellen wat het voor jou betekent.
• Medicijnen. Gebruik je medicijnen, overleg dan met je huisarts of ze veilig zijn tijdens de zwangerschap. Stop er niet zomaar zelf mee.
• Eten. Er zijn een aantal voedingsmiddelen die je beter even kunt laten staan, zoals rauw vlees, rauwmelkse kaas en bepaalde vissoorten. Het Voedingscentrum heeft hier een handig overzicht van.
• Rust. Ga eerder naar bed, zeg eens een afspraak af, laat dingen liggen. Je lichaam vraagt erom, en dat mag je serieus nemen.

Stap 2: Bel de verloskundige

In Nederland ga je bij een gezonde zwangerschap eerst naar de verloskundige. Je hebt hiervoor geen verwijzing van de huisarts nodig. Je kunt de verloskundige bellen zodra je een positieve test hebt. Veel praktijken plannen de eerste afspraak wel pas iets later in.

Twijfel je welke praktijk je kiest? Vraag eens rond in je omgeving, kijk naar de werkwijze en sfeer van praktijken bij jou in de buurt, en let op praktische zaken zoals waar de echo's gemaakt worden. Je mag altijd vragen of je eerst een keer kunt kennismaken.

Heb je een medische voorgeschiedenis, zoals een chronische aandoening of complicaties in een eerdere zwangerschap? Meld dat meteen bij het eerste telefoontje. Soms is het verstandig om (ook) bij een gynaecoloog onder controle te komen.

Stap 3: De intake

De eerste afspraak, de intake, vindt meestal plaats rond week 8 tot 10. Reken op ongeveer drie kwartier tot een uur. Je verloskundige wil je in dit gesprek goed leren kennen. Ze vraagt naar:

• Je medische voorgeschiedenis en die van je partner
• Eerdere zwangerschappen en bevallingen
• Erfelijke aandoeningen in de familie
• Je leefstijl, werk en hoe je je nu voelt

Daarnaast wordt meestal je bloeddruk gemeten en worden je lengte en gewicht genoteerd. Rond deze tijd krijg je ook een bloedonderzoek, onder andere om je bloedgroep en resusfactor te bepalen en te controleren op een aantal infectieziekten.

Tip: schrijf je vragen van tevoren op. In de spanning van het moment vergeet je ze anders zo. Er is geen enkele vraag te klein of te gek.

Stap 4: De eerste echo

Vaak bij de intake, of kort daarna, krijg je de termijnecho. Voor veel ouders is dit een heel emotioneel moment: je ziet voor het eerst dat er echt iets groeit, en vaak ook een kloppend hartje. Met deze echo wordt gekeken:

• Hoe ver je zwangerschap is, en daarmee je uitgerekende datum
• Of het hartje klopt
• Of je zwanger bent van één of meer kinderen

Is je cyclus onregelmatig, of weet je niet precies wanneer je laatste menstruatie was? Dan wordt de echo soms iets later gemaakt, zodat de termijn goed te bepalen is. Heeft jouw praktijk zelf geen echoapparaat, dan ga je hiervoor naar een echocentrum.

Het hartje horen met de doptone kan meestal pas vanaf ongeveer twaalf weken, dus schrik niet als dat bij de eerste afspraken nog niet lukt.

Kun je niet wachten tot de termijnecho? Dat begrijp ik heel goed. De weken tussen de positieve test en je eerste afspraak kunnen eindeloos lang voelen. Er zijn ook pretechocentra die gespecialiseerd zijn in vroege echo's, zoals Kijk nou es! in Den Haag. Daar kun je al vanaf zes weken terecht voor een eerste blik op je kindje. Voor veel ouders geeft dat rust en een eerste moment om samen van te genieten. Een pretecho is wel een aanvulling en geen vervanging van de echo's bij je verloskundige, en je betaalt hem zelf.

Stap 5: Nadenken over prenatale screening

In de eerste weken krijg je ook informatie over prenatale screening. Je verloskundige biedt je een gesprek aan waarin ze uitlegt welke onderzoeken er zijn en wat ze wel en niet kunnen vertellen. Denk aan de NIPT, een bloedtest vanaf tien weken die kijkt naar onder andere het downsyndroom, en de 13-wekenecho, een vroege echo naar de lichamelijke ontwikkeling van je kindje.

Alle onderzoeken zijn een keuze, geen verplichting. Er is geen goed of fout antwoord. Neem de tijd, praat erover met je partner en stel al je vragen aan je verloskundige. Ook besluiten om niets te laten onderzoeken is een volwaardige keuze.

Stap 6: Regel de kraamzorg op tijd

Het voelt misschien nog heel ver weg, maar het is verstandig om je in de eerste maanden al aan te melden voor kraamzorg. Dat doe je via je zorgverzekeraar of rechtstreeks bij een kraamzorgorganisatie. Hoe eerder je je aanmeldt, hoe groter de kans dat je voorkeuren ingevuld kunnen worden. Kijk ook even in je polis wat er vergoed wordt.

Het geheim van de eerste weken

Veel stellen wachten met vertellen tot na de eerste twaalf weken, omdat de kans op een miskraam daarna kleiner wordt. Dat is een persoonlijke keuze. Het nadeel van wachten: je draagt in een periode waarin je je soms ellendig voelt, een groot geheim met je mee. Op je werk, op verjaardagen, bij vrienden.

Daarom deel ik graag deze gedachte: je mag het vertellen aan wie jij nodig hebt. Een goede vriendin, je moeder, je zus. Mensen bij wie je terecht kunt als het goed gaat, maar ook als het misgaat. Steun hoeft niet te wachten tot week 12.

Wanneer je het op je werk vertelt, bepaal je zelf. Wel kan het fijn zijn om je leidinggevende eerder in te lichten als je last hebt van misselijkheid of vermoeidheid, zodat er rekening met je gehouden kan worden. Als je het eerder meldt, kan er ook eerder gekeken worden of je werk aangepast moet worden. Vraag eventueel bij je HR-afdeling of bedrijfsarts naar de afspraken binnen jouw organisatie. Meer hierover lees je in stress tijdens de zwangerschap, met een drukke baan.

En je partner?

Ook voor je partner kan de positieve test veel losmaken. Waar jij het elke dag in je lichaam voelt, is het voor de ander vaak nog abstract. Neem elkaar mee: ga samen naar de intake en de eerste echo, praat over wat jullie voelen en wat jullie verwachten. Zo begin je deze reis echt samen.

Waar een doula in deze fase past

De meeste doulatrajecten starten rond twintig weken, zoals ik ook beschrijf in wat een doula precies doet en wanneer je het beste start. Dat is een fijn moment: de eerste onzekere weken liggen achter je en er is nog alle tijd voor voorbereiding. Maar je mag altijd eerder contact opnemen. Een kennismakingsgesprek verplicht je tot niets, en het kan prettig zijn om al vroeg te weten wie er straks naast je staat. Zeker als je voorgaande zwangerschap of bevalling zwaar was, of als je merkt dat je veel zorgen hebt.

Veelgestelde vragen

Moet ik eerst naar de huisarts als ik zwanger ben?

Nee. Bij een gezonde zwangerschap kun je direct de verloskundige bellen. Een verwijzing is niet nodig. Gebruik je medicijnen of heb je een medische aandoening, overleg dan wel met je huisarts.

Is een zwangerschapstest van de drogist betrouwbaar?

Ja, een positieve test is vrijwel altijd betrouwbaar. De verloskundige doet meestal geen extra test, maar bevestigt de zwangerschap met de echo.

Ik heb een klein beetje bloedverlies, is dat erg?

Een beetje bloedverlies in het begin van de zwangerschap komt vaker voor en hoeft niet te betekenen dat er iets mis is. Bel bij twijfel altijd je verloskundige. Bij veel bloedverlies, hevige pijn of koorts bel je direct.

Wat als ik geen enkele klacht heb?

Dat is helemaal prima. Iedere zwangerschap is anders, en het ontbreken van klachten zegt niets over hoe het met je kindje gaat.

Wanneer kan ik een doula inschakelen?

Wanneer je maar wilt. De meeste trajecten starten rond twintig weken, maar een kennismaking kan al veel eerder. Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.